Labo voor MS

LIDWINA

VOOR MS VZW

LABO DIAGNOSE VOOR MS IN DE MAAK?

INLEIDING

Bij veel aandoeningen is een betaalbare laboratorium diagnose gebruikelijk en deze test speelt vaak ook de rol van “gids” bij de behandeling. Bij pathologie van het centraal zenuwstelsel is dit nog veel minder het geval, en een lab-test gebruiken om de resultaten van therapie op te volgen is al helemaal ongebruikelijk. Toch stellen de auteurs van dit artikel dat de komende tijd dit voor ms mogelijk moet zijn.

Zij bestudeerden bij 225 patiënten met ms de invloed van 1.125 eiwitten uit het hersenvocht op hun waarde als diagnostisch middel en ook als middel om resultaten van therapie te evalueren. Deze onderzoekers vonden biomarkers in het hersenvocht die niet alleen behulpzaam kunnen zijn bij de diagnose, maar ook het onderscheid tussen relapsing remitting ms (rrMS)en secundair progressieve ms (spMS) kunnen maken. Markers om het onderscheid te maken tussen rrMS en ppMS werden niet gevonden. De gevonden markers zijn betrouwbaar, stabiel, ziekte specifiek en zelfs specifiek voor het stadium waarin ms verkeert. Deze biomarkers openen grote mogelijkheden bij de ontwikkeling van nieuwe medicijnen en zullen therapie nauwkeurig kunnen sturen.

Neurologen missen goede parameters om de dysfunctie van cellen in het centraal zenuwstelsel (CZS) te meten. Het gevolg is dat er veel mis-diagnoses zijn, trage vooruitgang wat betreft behandelmogelijkheden en sub-optimale resultaten van therapie. Ook bij een complexe aandoening als ms wordt behandeld met één enkel ziekte modulerend middel zonder dat er patiënt specifieke invloed en respons bekend zijn. Bij ms, met zijn multipele ziekte verwekkende mechanismen en neem daarbij de heterogene populatie die behandeld moet worden, is het onwaarschijnlijk dat men met een enkel middel veel succes zal hebben.

Betrouwbare informatie over de verschillende ziektemechanismen die spelen bij ms zou een forse vooruitgang in de behandeling van ms kunnen betekenen.

De auteurs stellen dat het hersenvocht de bron kan zijn van een hele reeks biomarkers die een idee kunnen geven over de deelprocessen die zich in de hersenen afspelen. Tot nu toe zijn deze biomarkers in de kliniek van ms nog niet in gebruik.

 

WIE NAM DEEL EN WAT WAS DE METHODE?

Tussen mei 2009 en maart 2015 werden stalen hersenvocht ingezameld van personen met een immuunaandoening van het CZS en ook van gezonde vrijwilligers, in het totaal 225 mensen.De deelnemers waren tussen de 18 en 75 jaar, zij kregen een neurologisch onderzoek, een mri scan, een bloedonderzoek en een onderzoek van het hersenvocht.

Voor de mensen met MS, werd een onderscheid gemaakt tussen rr MS, sp MSen pp MS.

In het hersenvocht werden via SOMAscan, een protocol waar wij in dit artikel niet verder op ingaan, 1128 eiwitten onderzocht voor wat betreft hun relatie met menselijke immuuncellen en zenuwcellen van de hersenen. De studie was statistisch deugdelijk onderbouwd.

 

ONTWIKKELING VAN DIAGNOSTISCHE TESTS VOOR MS

Wetenschappers uit Frankrijk en de Verenigde Staten werkten samen om menselijke zenuwcellen te isoleren en te kweken. Menselijke neuronen, cellen die bloedvaten vormen, steuncellen en embryonale cellen werden gekweekt en ingevroren om later te gebruiken.

Er werd een methode op punt gesteld om ruis en signaal te onderscheiden.

Er werd gewerkt aan een manier om bij het labonderzoek de verschillende vormen van ms, rr MS, sp MS en pp MS te onderscheiden.

Het geheel wordt ondersteund door deugdelijke statistiek.

 

RESULTATEN

Omdat ms een complexe biologisch gegeven is en omdat ms onderscheiden moet worden van anderen aandoeningen van het zenuwstelsel zal ook de laboratorium analyse complex zijn. Het zijn testen waarbij verschillende biologische markers betrokken zijn en de resultaten worden statistisch verwerkt voor een uitspraak gedaan wordt. De biologische markers kunnen ook rr MS , sp ms en pp ms onderscheiden. Uit een set van 500 biomarkers werden ratio’s berekend wat resulteerde in 5401 ratio’s die ms onderscheiden van niet ms, 3625 ratio’s die rr MS en progressieve MS onderscheiden en 1504 ratio’s die rrMS en ppMS onderscheiden. De testen kunnen een goed onderscheid maken tussen rrMS en progressieve ms (sp en pp MS).

Het artikel gaat uitvoerig in over de methode waarop de testen geïnterpreteerd moeten worden.

In een discussie bespreken de auteurs toekomstige mogelijkheden om via biomarkers uit het hersenvocht de diagnose van ms gemakkelijker te maken. Ook de ontwikkeling van nieuwe behandelingen en klinische besluitvorming zou erop vooruit moeten gaan.

De tijd dat de diagnose alleen op klinische gronden met hulp van MRI beeldvorming gesteld wordt is aan zijn einde toe. Dit onderzoek toont aan dat laboratorium testen op basis van biomarkers uit het hersenvocht mogelijk zijn om de diagnose aan te scherpen.

Uit onderzoek blijkt dat men soms komt tot 20% misdiagnoses met de huidige aanpak. De auteurs maken zich sterk dat met toevoeging van hun testbatterij dit onder de 10% zal dalen. In een tijd waar mensen met ms behandeld kunnen worden met langdurige ingrijpende therapieën hebben misdiagnoses een groot klinisch belang. Vals positieve diagnoses stellen patiënten bloot aan onnodige schadelijke effecten van behandeling.

Deze testen kunnen ook een leidraad zijn voor behandeling en de aanpak individueel aanpassen aan de toestand van de patiënt.

De auteurs bespreken ook de zwakheden van hun studie. Zelfs in perfecte omstandigheden waren hun uitslagen verkeerd in iets meer dan 1% van de gevallen. Vraag is of andere laboratoria geen hogere score gaan halen. De bio-tech-industrie zal betrokken moeten worden bij het op de markt brengen. Kostprijs en kwaliteit verzekeren tot in het individuele ziekenhuis is dan een opdracht. Waarschijnlijk zullen nog deelaspecten van de testen wegvallen voor zij klinisch toepasbaar zullen worden, hebben zij dan nog hun volle waarde? Deze testen zullen toelaten rr MS te onderscheiden van progressieve ms, dit opent grote mogelijkheden om in de toekomst nieuwe medicijnen te ontwikkelen specifiek voor elk type van ms. De testen zullen ook gebruikt kunnen worden om de effecten van therapie te beoordelen, bijsturen van therapie zal tot de mogelijkheden behoren. Biomarker ondersteunde trials zullen een wezenlijk onderdeel van onderzoek worden en leiden tot precisie geneeskunde. Tot slot geven de auteurs aan dat, al zijn hun resultaten realistisch, de implementatie van hun bevindingen in de neurologische praktijk slechts kan plaatsvinden dankzij een brede, visionaire investering in arbeid en middellen in de mogelijkheden van neurologische biomarkers.

 

Dr. Robert Medaer

Centrum voor Neurologie - Hasselt

 

Bron: “Molecular-based diagnosis of ms and its progressive stage” Christopher Barbour et all. Ann. Neurol. 2017;82:795-812.

 

de Gerlachestraat 6, 3500 Hasselt, België

Leistraat 83, 2460 Lichtaart, België

Volkslaan 302, 8930 Menen, België

 

Email: info@lidwina.be